UITGELICHT: GHAJA VAN DER WORP -AUTISMECOACH OP DE AMBELT-

Geplaatst op: 18 januari 2018

Op 3 januari 2018 publiceerde de Correspondent (onderzoeksjournalist Ilona Dahl) het verhaal van de dag ‘Door bezuinigingen op jeugdzorg kwam de angstige Roelof steeds weer in de isoleercel’. Het is het verhaal van Roelof, een jongen met autisme die opsluiting na opsluiting meemaakte. Hij belandde door zijn woede aanvallen meermaals in de isoleerruimte en vier keer in de politiecel. Thuis was de situatie onhoudbaar geworden. De gesloten jeugdzorginstelling Transferium was de enige optie, omdat andere instellingen geen plek hadden.

Kort daarna hadden Angela Thissen en Jasper Wagteveld (Autisme Kennisnetwerk Overijssel) een afspraak met Ghaja van der Worp. Ghaja is autismecoach op de Ambelt in Zwolle aan de Herfterlaan. De Ambelt is een van de 27 leden van het Autisme Kennisnetwerk Overijssel (AKO). Jasper doorliep zelf zijn Middelbare schooltijd op de Ambelt. Hij en Angela gingen met Ghaja in gesprek over haar werk met kinderen met autisme. Kinderen die als laatste strohalm Speciaal Onderwijs op de Ambelt aangereikt krijgen. Thuiszitten is het alternatief. Het werd een mooi gesprek over liefde, erkenning en grenzen.

Vier kinderhoofdjes gluren door het raam

Voor leerlingen is deze plek een vluchtheuvel. ‘De Boomhut’. Waar leerlingen met allerhande hulpvragen binnenkomen om bij mij te werken. Daarnaast fungeert het als rustplek voor kinderen voor wie het soms even te veel wordt in de klas. Natuurlijk met goedkeuring van de juf of meester.” Gedurende ons anderhalf durende gesprek in haar kantoor zien we wel vier kinderhoofdjes door het raam bij de deur gluren. Teleurgesteld dat juf Ghaja in gesprek is. Eén meisje komt binnen en vraagt of ze mag storen. Ze wil graag wat pakken uit de werkkast. Wat haar helpt om rustiger te worden. Opgelucht loopt ze met twee attributen in de hand weer terug naar de klas.

Afpellen van de hulpvraag

Ghaja stond ooit zelf voor de klas. Na drie jaar wilde ze dieper kijken naar het gedrag van haar leerlingen. Wat ligt er onder het gedrag? Wat is het verhaal en de context hier achter? Het afpellen van de hulpvraag, het zoeken naar mogelijkheden voor stabiliteit en groei en het vertalen van problemen en oplossingen naar de leerkracht, ouder, vriendjes en vriendinnetjes zijn haar belangrijkste activiteiten.

Ik heb mijn rugzak goed gevuld

Ze heeft niet één methodiek waar zij op terugvalt. “Ik heb een rugzak vol. Ik kijk altijd eerst naar hoe de leerling erbij staat. Ik vraag vooral door naar wat de leerling morgen anders wil doen”. Ze schat in dat 70% van de kinderen op de Ambelt autisme heeft. De klassen op de Ambelt zijn kleiner dan op reguliere basisscholen. Niet meer dan 14 kinderen in de klas. Ook is er een zorgklas ingericht voor kinderen om tijdelijk te werken aan specifieke hulpvragen. Om vervolgens weer terug in de klas te gaan. “Wat anders is dan voorheen is dat leerlingen minder vaak als kleuter instromen -de kleuterklas bestaat nu uit 8 kinderen- maar dat ze op latere leeftijd binnenkomen. Wanneer er vaak al een traumatische route is afgelegd. Door het kind en de ouders. De verhalen gaan af en toe door merg en been.

Spiegelen van gedrag in de klas

In haar eigen ‘boomhut’ komen kinderen tot rust. Is er tijd om naar het verhaal achter de (soms uit de hand gelopen) situatie te luisteren. “Ik luister veel. Ik ontrafel de situatie. Inventariseer de betrokken mensen en professionals rondom de leerling. Wij werken veel samen met o.a. Karakter, Dimence en AT Groep Zorg. Begeleiders van hen gaan ook af en toe mee in de klas, als dat nodig is om een leerling in zijn of haar hulpvraag te begeleiden. Ik geloof dat leren en ontwikkelen plaats vindt in de klas zelf. En niet in trainingen in een apart lokaal. Ver van de werkelijkheid. Theorie moet gekoppeld worden aan de praktijksituatie. Daarvoor is het nodig dat gedrag wordt gespiegeld. Continu. Een leerling is vaak erg geholpen met iemand die de tijd en ruimte maakt om te vragen naar zijn of haar gemoedstoestand.

Voorspelbaarheid, begrenzing, heldere communicatie en nazorg

Het team op de Ambelt is erop gericht conflicten te voorkomen. Preventief werken. Ghaja licht toe dat voorspelbaarheid en contextverheldering heel belangrijk is in alle handelingen. En een heldere communicatie, ook over waar de grens ligt. Ghaja erkent dat die grens niet overal en bij iedereen hetzelfde is, daar zitten onderling soms kleine verschillen in. Ghaja “Begrenzing is heel belangrijk. En nazorg ook. Ik schreef onlangs nog op LinkedIn over een voorval op school voorafgaand aan kerstavond. Waar ik te maken kreeg met pestgedrag wat ontaardde in een fysiek conflict. Ik was erg geschrokken. In de nazorg heb ik een goed gesprek gevoerd met de leerling. Ook mijn eigen kwetsbaarheid in deze situatie heb ik kunnen uitleggen aan de leerling. Deze erkenning was belangrijk om samen van de situatie te leren. Om open te blijven naar elkaar en te blijven bouwen aan een goede vertrouwensrelatie. Ik ben blij dat we deze processen op de Ambelt met het nodige geduld kunnen analyseren. Het kunnen afpellen. Ermee kunnen oefenen en ervan kunnen leren. Consequenties als een schorsing zijn hier zeldzaam. Ik houd dan ook soms mijn hart vast als de leerlingen de stap naar een vervolgopleiding maken: daar is niet altijd de kennis aanwezig noch de begeleidende faciliteiten die wij op de Ambelt wel kunnen bieden.

Nieuwsgierigheid, openheid en eerlijkheid

Ghaja vertelt trots over de leerlingen waarvoor creatieve oplossingen worden gevonden om een situatie te verbeteren. Soms tijdelijk en soms van lange duur. Ghaja schat in dat er nu voor ongeveer acht tot tien kinderen pleegzorg is. Of oma’s en opa’s die voogdij over hun kleinkinderen overnemen. “Alles is beter dan een doorverwijzing naar een drie milieu setting of gesloten jeugdzorg zoals bij Roelof uit het verhaal in de Correspondent. Dat wil je echt voorkomen. Ik doe er mijn stinkende best voor dat er voor elk kind iemand is die hij of zij vertrouwt. Die de wereld helpt vertalen. Soms ben ik dat. Soms een juf op deze school. Soms iemand anders. Nieuwsgierigheid, openheid en eerlijkheid zijn de belangrijkste bouwstenen voor het opbouwen van een vertrouwensrelatie. En die bespeur ik bij mijn directe collega’s. Ik bof met mijn werk!

En wij als Autisme Kennisnetwerk Overijssel boffen met Ghaja van der Worp (Ambelt) als een van de actieve en enthousiaste netwerkleden, die graag haar kennis en ervaringen deelt. Wie volgt?

 

  • Tekst: Angela Thissen (coördinator Autisme Kennisnetwerk Overijssel)
  • Met dank aan: Jasper Wagteveld en Ghaja Worp
  • Datum interview: dinsdag 16 januari 2018
  • Contact: a.thissen@autismehulpverlening.nl

Op zoek naar nuttige adressen van organisaties, bedrijven en instanties?

Nuttige adressen
Cookie-instellingen
Deze website maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij uw toestemming voor het plaatsen van deze cookies. Meer informatie
Accepteren Weigeren