Moeite met inslapen, regelmatig wakker worden of niet uitgerust wakker worden?

Slaapproblemen komen veel voor bij autistische volwassenen, maar krijgen nog relatief weinig aandacht in onderzoek en behandeling. Een recent wetenschappelijk overzichtsartikel van Amanda L. Richdale (Olga Tennison Autism Research Centre, La Trobe University, Australië) en Eric M.J. Morris (La Trobe University en Northern Health, Australië) laat zien dat naar schatting 54 tot 90% van de autistische volwassenen slaapproblemen ervaart. Dat betekent dat slaapproblemen binnen deze groep opvallend vaak voorkomen. De onderzoekers beschrijven dat autistische volwassenen gemiddeld minder efficiënt slapen, langer wakker liggen en 's nachts vaker wakker worden dan niet-autistische volwassenen.

Daarnaast worden slaapproblemen in verband gebracht met onder andere verhoogde prikkelgevoeligheid, angst- en stemmingsklachten, lichamelijke gezondheidsproblemen en een lagere kwaliteit van leven. Ondanks de hoge prevalentie constateren de onderzoekers dat er nog weinig wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is naar effectieve behandelingen voor autistische volwassenen met slaapproblemen.

Onderzoek naar i-Sleep Autism
Een belangrijke uitzondering is i-Sleep Autism, een online behandeling voor slapeloosheid die in samenwerking met autistische volwassenen is ontwikkeld. Het effect van deze behandeling werd onderzocht door onderzoekers van onder andere de Vrije Universiteit Amsterdam, in samenwerking met het Nederlands Autisme Register (NAR). In een gerandomiseerde gecontroleerde studie namen 163 autistische volwassenen met slapeloosheidsklachten deel aan het onderzoek. De resultaten laten zien dat deelnemers die i-Sleep Autism volgden minder last hadden van slapeloosheidsklachten dan deelnemers die alleen psycho-educatie en informatie over slaap ontvingen. Deze verbeteringen waren ook zes maanden na afloop van de behandeling nog aanwezig. Tegelijkertijd bleek dat ongeveer de helft van de deelnemers alle modules van de behandeling afrondde. Dit onderstreept dat één behandeling niet voor iedereen passend is en dat er behoefte is aan verschillende vormen van ondersteuning die aansluiten bij uiteenlopende behoeften.

Meer aandacht voor slaap en autisme
De auteurs van het overzichtsartikel pleiten voor meer onderzoek naar slaapproblemen bij autistische volwassenen en naar verschillende behandelvormen die samen met de doelgroep worden ontwikkeld. Meer kennis over slaap en autisme kan bijdragen aan ondersteuning die beter aansluit bij de behoeften van autistische mensen.

Bronnen
Overzichtsartikel
•    Richdale, A.L. & Morris, E.M.J. (2026). Sleep difficulties in autistic adults: high prevalence, low evidence, urgent need. Sleep, Oxford University Press.
Onderzoek naar i-Sleep Autism
•    Spaargaren, K.L., Begeer, S., Nieuwenhuis, S., Bradley, J., Riper, H., Greaves-Lord, K. & Van Straten, A. (2026). Effectiveness of guided internet-delivered cognitive behavioral therapy for insomnia in autistic adults (i-Sleep Autism): a randomized controlled trial. Sleep.

 

i-sleep